Incipit discreptio de origine scoticae linguæ quam congregauerunt religiosi uiri, adiunsis nominibus ex Hebricano Hironimi et tractationibus, i.e. Ambrosi ⁊ Cassiani ⁊ Augustini ⁊ Eisiodori Virgili Presciani Commiani Ciceronis, necnon per literas Graecorum, i.e. Atticæ Doricæ Eolicæ lingæ, quia Scoti de Graecis originem duxerunt, sic et lingam.

Abgitir .i. grece ondi as abgitorium quasi a.b.c.d. reliqua.

Abba ebraice pater grece genitor latine.

Abacc .i. bec abae ar is a n-aibnib bit, ut dicitur Tuatha abac usci uair gluair conanat in gach dail.

Aball ab Eballano ł ab Abellano Campaniae opido.

Abras ebraice .i. abarḟes, Abra .i. inailt ut dicitur in Libro Mulierum. Abrae suae arindi foglennat feis lamtoruid

Abardall .i. abditum ⁊ dall.

Apstinit latine ab apstinentia est.

Aebthae ebraice .i. ofaz auram purum.

Abairt .i. ab airte .i. isi abairt doní .i. elada.

Accais a caussa, causa a cassu.

Aicciucht .i. icht i n-aici, ar is i n-aici biss an deiscibal do maigistir.

Aicce ab accula.

Acra .i. ai agarb.

Aicell .i. ai ⁊ ciall.

Aicnabshath .i. aicce ⁊ sath .i. praind fir opra.

Adhae grece .i. gloriosus ł adhæ ad dee .i. conuenit deo.

Adgudi .i. adas-gudhi.

Adomnan ebraice, desiderabilis interpretatur.

Adaind. grece adunde .i. capit .i. ar gabid in tene in cainnil.

Adflaith .i. adas-flaith.

Adbairt .i. ab aduersario.

Adgaire .i. adas gair

Adnacul .i. indnacul n-adae.

Adrad .i. adoro.

Adfer .i. taraic .i. eo quod adfertur.

Adna ais .i. ad-sena .i. quod ad senes pertinet.

Aess grece illi enim eoas dicunt, unde ætas latine dicitur

Affacht ab affectu on athascnam.

Ai ab aio .i. dlomaim.

Aideg daig aie.

Aicde eccidomeł o .i. aedificium.

Aicesin .i. iece indarpan .i. ni nat fiu taisced diret no labrad.

Aiged .i. ab agnitione oind aithne.

Alaind ab yalin greci enim yalin utrum latine. Alaind didiu .i. glainide .i. is glan duine

All ⁊ alt ab altitudine.

Allmuir .i. fri muir anall.

Alluth fri luth anall.

Alla .i. ab alligatione equorum. Sic alcheng a legando arma.

Amræ a uerbo ammiror .i. adamraigim.

Amar ⁊ amrath ab admiratione.

Amarc .i. ab amurca .i. fex olei .i. aní imbi brec, no amarc sin amail in descaid bis fo olai

Ambur .i. ambo ⁊ ora. ł immi a or.

Amald .i. a malitiae.

Anches quasi anceps .i. cuntabairt.

And end&aolig;s grece intus, un dicitur and.

Annag .i. non bonum. Dag .i. bonum

Ander .i. mulier .i. ni der ni hingen, ł ander .i. anfer .i. ni fer acht mulier.

Apad grece .i. apodos .i. redde .i. erned interpretatur.

Apur a puero.

Aprind grece aporea .i. egestas latine dommatu scotice .i. is dometu na dernad.

Ar ab aro ł ab arua, unde arbur .i. ar-fer .i. fer mbroga.

Arge grece indolis interpretatur indili arindi lossas indile.

Aire ⁊ arae .i. ab ausriga .i. bodaig, quia scindit auras amail remetet ara choimdig remeteit aire arbar.

Art .i. potens, ut dicitur domemaid art uasal .i. deus.

Art ⁊ anart cruaid ⁊ m&aolig;th.

Arg fiann .i. tiachar, ab Argis .i. o Grécaib ar febus .

Arus quia in aruis fit.

Asclang ab esculo boris.

Aurtag artiloi greco, feriae interpretatur .i. fele ar ni bi a n-uathad

Assa grece, placeat .i. tollty. Ansa non placeat

Aisne .i. indeb.

Astilia .i. slisen.

Aisti ab astilis o slisnib corthaire.

Ass ab asso .i. o funiud, ar is and asait clanda in terrae intan nodaguiri sol.

Aslinge .i. absque linga .i. cen berla ł tengaid.

Augra .i. agh-re .i. re n-aga, ar is tosach n-agho ind augra.

Athal .i. au-dall .i. bodar.

Athaile .i. au-daille .i. ni chluinethar.

Airbri .i. fri Bri Eli anair.

Acallaim .i. a salutatione quasi ascaltain.

Adas quasi ad-as, quod ad uisum pertinet.

Adall ab adulto.

Adultair ab adulterio.

Aer ab erumna .i. o athis, ł area quia scertir aiged intí &aolig;rthar and. Area dicta eo quod ratatur.

Ag ab ago .i. o agh.

Aile .i. o ailchib.

Airide .i. aurshude.

Aimind .i. amoenus.

Aíne .i. a ieiunia. ieiunia enim est tenue intestinumm.

Airideog .i. ar deog.

Ach .i. interiecht galair.

Allis ab alimonia, ut est beir allis n-aidche lat.

Amae .i. omei

Amen ebraice ammona .i. fidess. amon uere fidelitas.

Anae grece .i. sursum, unde an dicitur. anos datur feib ⁊ ana caich, quod indicat nomen hominis .i. antropus .i. suas-deicsid.

Aninæ .i. dapes, unde anae.

Anim grece animos, latine uentus ł animæ.

Anapar .i. non puerilis.

Apolis .i. perdis unde apaltsa

adart .i. soccomla .i. feria .i. da cloich, ar ba he bith fo clind apud ueteres.

Artene. lapillus

Au ab aure.

Ass ab asabula dicit Platus

Atenn grece, ramnum latine. unde aten apud Scotos.

Aod ⁊ tnú ⁊ smer ⁊ bott .i. beo-ait ⁊ tene, qnis.

Asdul .i. gai libir .i. assaite a dul amra uał amra uas duillinn .i. slisiu amra.

Amnas a greco amnestia .i. obliuio pecad pecatio.

Andoin a ebra, æclesia a greg, conuocatio a laitin. comtogairm a gaidelg.

Aimenn .i. tulach, ut est aimend ceniuil.

Adastor .i. comhsuidiuccud o ilrannaib uil and .i. ad ⁊ eist ⁊ or .i. ad ondi as adhus ⁊ eist .i. ech ⁊ or mong .i. comad si moing in eich sechas imo cend.

Aire .i. cora eisc, ut dixit airi eisc.

Aidech flatha .i. cumal ł fiach slan do laimh rathe .i. aidech sies teora aidecha ina b&aolig;s ban-apad.

Arfeith .i. airide ł lesugad, ut dicitur arfeith ceand a memra.

Andrend .i. ainmin tíre .i. tren fri clandugan arba.

Anmain .i. anacul.

Ainmesc .i. ni imfulaing mescce.

Anfen .i. ingnad, ut est fri fail mil móir ni fodma bronda anfen.

Aiggen .i. cend, ut dicitur Bracan cl&aolig;n. sadaill for sid for druim eich. is mac Luigne nochan uil. ce ní tucuis agen neich. is fodbech seta fo mil.

Aurserba .i. gat ł mugud.

Ais .r. .i. aband, ut dixit in fili. Mac Conaing cosnam fris. ni ais tenid na midnais. cene snigess snechta find. fidba for lind latha lais.

Aran ebraice sublenis.

Anna andon grece, cubitus latine .i. rig.

Ancella .i. ondí is anda is de isberar and chain duchain ar muime.

Anna didiu righ, arindi folongat na mna cach altrom fora rightib.

Bacc a baculo .i. o Liber Pater. baculus a Bacho repertore uitis.

Bái chái .i. ille innond oc meircit a baia grece a baiolandis commercis .i. onaib contrardaib badis i morcuirthib.

Bag a Bacho .i. on dasacht.

Baeth .i. f&aolig;th quasi fatus.

Balc grece balanin .i. grande

Balb a balbo.

Blathach .i. grece playtoe grece diuitiæ ł a platae .i. latitudine.

Bran combrec .i. fiach. brancos enim grece gutur latine, ar fairsinge a bragat.

Brath a bratio, ar is ed buaid dedenach bias .i. laithe mbrata; Bratiium didiu mind doberar for cend miled iar coscar; Sic breth bratha iar forcind gnima caich.

Baræ grece barones mercinari fortes dictuntur. Broc fochradae didiu in bari, unde dicitur bare buri.

Brathchai .i. breth o Cai, ainm aicepta belri.

Brat grece brathin lamminas a tenuitate.

Brachtrad a braca .i. etach cumair, ar no cluichigtis ocbothæ ⁊ no lingtis in braccis.

Basc a fasciæ.

Baslic .i. rigdæ, basilion grece, rex latine, unde basilci .i. relci, ar batar ríg tantum no adnaictis intib.

Bas ebraice, tribulatio uł angustiæ ł mors latine.

Bé ebraice, mulier latine.

Be carno .i. ben coicar ł sesir, ar is carnn dia rabet .u. clocha ł a sé ann.

Bé Néit .i. Neit ł euirí. Be Nét .i. mulier eius .i. ba nemnech ind lan.

Bec .i. iec ebraice .i. paruuss.

Bel a bello .i. ni thet imbel.

Bel ebraice os giun, ut est Belfegor .i. os pellicium.

Belenæ grece

Bend a pinna muri.

Bennacht a benedixione.

Beo ab eo uerbo quod uenit ab es.

Bergg .i. be ⁊ arg .i. fer. Banuagrag, ł bis arargutus.

Beim grece bemandro .i. pasus, beim didiu .i. cesad ł foditiu.

Bretnas .i. brat-nas, arindi aranaisc brat.

Bresta ebraice, bresith Genus, bresta didiu cenelta ł c&aolig;m ł griandæ.

Brecc grece brecetos .i. pluuia. din breccad dogni a flechod, dicitur brec, ł a frequentione ł o .i. o minci.

Bet a betula .i. uirgini sine cusdos .i. ara minci pudrea do mnaibh.

Bi a pice, ł a pino lignum.

Bi a uerbo. fio. fis. fit.

Bidba grece bidbthonatus .i. bis mortis .i. fer adrolli a bas fo di bidbu sin.

Bibsach .i. bibasach .i. ro basaigestar fo dí.

Bil .i. o Biel .i. dia idal. toicteg saidhe tene ina anmaim i tati samraid dogres ⁊ tis cethrai eter in da thenid.

Beltine .i. tene Bil.

Bir a ueru.

Bia grece, uis nert.

Bind a pindaro .i. cruit.

Bri mag n-ísel a breuitate ut Bri Cobthaig Coil .i. mag ina biat slebe ardæ acht talamh cumbair isel. ut dicit Isidorus, campus quod breuis sit pedibus nec erectus ut montes, unde grece pedon. cam enim breue dicunt, unde campus conid bri a breui; hic dicitur. is heim anim do brib donanic Diarmit bribb romboth fris .i. cumbair.

Brighach .i. mbruigech.

Biad .i. sath.

Bi .i. praind.

Brinn a uerbo frendeo, ar ni labrad reil ł a bruto eloquio.

Brí ⁊ rethor .i. breuis ⁊ orator.

Briathor insce apud Eoles.

Bo a boue .i. is coitcend ani as bos, ut est duo iuga bouum. non enim uaccas dixit.

Bocc grece boccones stulti homines.

Bodar a pudore .i. lind cluas.

Bol a polcro, quia non pulcer, sed polcer antici dicebant.

Broc a bracca .i. cumbair etag, unde braccille.

Broc .i. ieiunius .i. ni failte nach nguirt.

Bron .i. a fronte, ar is for etan bid aithgne mbroin ł failti, ut dicitur: imago quaetam animi mentis motum specie sua exprimit, dum ł leta ł tristis est.

Bron .i. prono grece dolens, unde bron.

Bure buris est pars arata quo bure.

Buden quasi poden poden, pos enim grece pess interpretatur, ar is for cois bis in buiden.

Buide grece bo .i. laus .i. beirid buide .i. moltair.

Buile grece bole iaculum airchor.

Bun .i. fun .i. fundamentum.

Bruth a bruto.

Badud ondi as batialia .i. gimnasia .i. nochtfrecorthid ceill.

Beillicht .i. icht beille .i. gnim troige.

Braccrad a braca .i. on laim.

Bertrach .i. oire tromé ł fichell.

Bairesc .i. foircend in bratha.

Blusair .i. nuall ard egoir, ut dicitur Flann. Uisce slébi nimsasa, coibche co ngeire ngussa, deogh daim duinn techtus blusair, bes lusair ceinib lusar.

Boirend .i. borr-ond .i. cloch mór.

Baslec .i. a basilca grece, eclesia latine .i. te(u)ch ríg nime.

Blinn auga .i. dallsuilech in linga Galleorum.

Berr .i. gach ngairit ut est berr cach beolaig ben.

Bearrad .i. ber-fuath .i. beirid de in fuath roime.

Boarucht .i. banna cétguini.

Bladrad .i. buaidred.

Billog .i. tiag lobar.

Bres .i. do bruindead.

Bergna .i. nomen do Boin.

Brasach .i. bras-oach .i. oa mora lethna lé.

Birra .i. in cell, for imad tibrat innti.

Brabluaisc .i. folt, ut dicitur. forfagaib brabluaisc in Leith Macha.

Cath ebraice cades .i. sanctus.

Caldæ ⁊ cathlac grece a cathoilico.

Cáll .i. crunnae. falo grece lignum.

Cæch a ceco.

Callaid a callido.

Clam .i. occultus, ar dieim in gainem a chorp.

Clann a glande .i. torad cruind, sic is torad oinchland.

Caín a canoine .i. regula.

Cain grece cai .i. coma .i. mong ł barr, ar issed is aillem in barr ildathach in talman.

Canti a cane .i. o choin, ar is anble ⁊ aursaire a ndan dib linaib.

Caint grece cantabato .i. sentes .i. deilggi, unde dicitur: foruirmed caint mebla fair .i. conguin ⁊ rinni de aliquo.

Cannac a canna, fid bis il-laim.

Camm a campiclo .i. o chet arathair.

Camm tened a camino ignis ut est sa laidin.

Crad grece cratai direa múcnai.

Crabed .i. adfeid crau imme ar Dia. Crau a grauato .i. o fuatlaig .i. dognithe crau leosom imon adnacal co cend mbliadnae fria thalmad, conid de ata bliadain chruí, ut dicitur. Cro cuil im Chellach i fos, bachall do dim acam coss.

Crann. grande i condulg losa talman uniuersi.

Cath a catho grece, unde dicitur catholica .i. uniuersalis.

Cat grece catos dicitur apatoi catesta, nam tanto acute cernit ut fulgore luminis noctis tenebras superat.

Cartad a cartos ł a caros .i. scopæ.

Cepoche .i. grece cæ ⁊ bo .i. laus. ba ed asberthe. Caebo cæbo, ro druailled iarom conid cepoche ⁊ molad iobbo .i. iobo do Ioib, ar ba omnipotens leosam a ngeintib int idol sin. o ro cantæ didiu in turem frisngaired in chlas dicens caebbo cæbo iobó .i. ⁊ molad do Ioib, acht is gen Iepte cetatosceoil ingena oc duchann la Ebru o dindgnu do dingnu. ł ceo-Baichi .i. dia fina, be he sollaman Bachi leosomh sammon antan as apaigh an fín. Ceu-Bachi dursand a Bachi, ł amræ sin, a Bachi.

Cete .i. a coiuto. ł quia ibi cito equi currant.

Clá a clepio, ipsa enim leuat clepium ensem faretrum et reliqua honera ut hexpedita dextera .

Clerech grece cleros .i. sors, quia de sorte dictum est.

Cend a uerbo greco .i. gennome .i. nascor, ar is e ball ceta genither. quia foetus a capite sumit{?} exordium unde ec in auium foetu primum oculos fingi in óuis uidemus. Cenn fo chonduala .i. na fathe.

Cen mo mair .i. cen a cena, mair uita, ut dicitur mair im beo .i. im beo im bethaid. cen mo mair didiu .i. is fleth mo betha.

Ceu ł o grece ceus .i. nups unde bith ce quia incerta et mobilis est.

Cit .i. ouis, unde citen dicitur .i. agnus.

Cich .i. cich girg .i. luibh asa tæt ass.

Cerd grece cires .i. manus, unde cernach .i. buaid lam dicitur, ar cach dan dogniat lamæ is cerd dongairther .i. lamdæ.

Certe a certera .i. fiola messar.

Cet a multitudinis.

Cimbith .i. a cimba .i. o noi ens bas ł longuis

Cimas a cima .i. imechtar ligno.

Cin a cinire, ar no loiscthe nech donogbad olc, ł cin grece cindo periculam.

Cin memraim a quinque, ar it coic stuaga a techta.

Crith Gablach grece ciris .i. iudicium, nomen aiciuchta belrai

Cobag .i. commæ fag. fag grece .i. comedere .i. ro leced fag fæ.

Codal a cutilia .i. a pelle, quia cutis cutila cuticula sit.

Col .i. a colpa, non culpa apud ueteres. unde coluind dicitur .i. a colpa.

Colced a culcusta.

Commos .i. a compos grece .i. potens.

Coem .i. comes .i. coemtechtaig righ .i. ni bi fer dond rig quam illi, unde cæm dicitur.

Conn a conto contam acuta rotunditas. is e in condnach inti techtas rind celle. a quo cond condfe condulgg cundil dicitur.

Coe grece .i. meror.

Cinothi lamentatio connuth.

Conar .i. cen fer ł coi en-fir ł cin a ur.

Coniortos grece puluis.

Corn a cornu.

Collud grece cholos .i. clodus .i. losc, ro collad .i. ro bacad.

Coscath .i. go-scath .i. ni he a arrdiugud diles.

Coissil .i. consilium. ut est ni rath a coisil.

Coscur .i. gu-schor.

Coss a cospite .i. ceirptiud .i. o erlond. Cos latine cosus .i. cos bruinde.

Cotut .i. a cote lie forcid.

Coairt .i. coir do fert. esfeirt .i. ni tualaing firt.

Cuad .i. fid cua ł cados grece uas uíní.

Cuthar .i. alair i cut .i. ni iter ilib.

Currech a curribus.

Coseus grece contumax .i. coss a et ⁊ coss a teg uad.

Cuæ grece ch&aolig;s.

Cule latine colína idem et cucina cucend.

Cul a collo.

Cluain a clune .i. o chochu.

Cutal .i. a cutilia .i. o leidb .i. ni ma a bríg quam ledb de cute.

Cuit grece diuisio. cote enim diuidere.

Cumræ a cocumere.

Culend .i. gu-lenis .i. nemshlemon.

Coirm a corimbis uiniæ. ł a ceruisa.

Cumtag a compto.

Cus ferna .i. gach cosmail, is maith dia imrad.

Cuifre .i. conircli ł comsuilge, ut dicitur muna som do a conair.

acht .i. cumal .i. bantraill.

Carrac .i. gor-sec, ⁊ combric.